İNSAN NE ZAMAN DEĞİŞMEYE HAZIR OLUR?

Bir insanın değişimi; kişinin bilerek ve isteyerek düşünce yapısını, alışkanlıklarını, davranışlarını veya tepkilerini yeniden şekillendirmesidir. Değişimin başlayabilmesi için öncelikle kişinin değişmek istediği alanla ilgili bir farkındalık kazanması gerekir.

Bir zamanlar işe yarayan bir düşünce, davranış ya da alışkanlık bugün artık aynı sonucu vermiyor olabilir. Bazen değişimin ilk işareti tam da bunu fark ettiğimiz andır:

“Şimdi ve şu anda böyle devam etmek bana iyi gelmiyor; bir şeylerin değişmesi gerekiyor.”

Değişimin tanımı basit olsa da, değişimi hayata geçirmek bir o kadar zordur.

Çünkü değişim;

• Konfor alanından çıkmayı gerektirir.

• Değişim sonrasında hayatın nasıl olacağına dair kaygıları beraberinde getirir.

• Kazanılmış alışkanlıkları dönüştürmeyi gerektirir.

• Belirsizlik, kaygı ve risk duygusuyla karşı karşıya bırakabilir.

Ancak bütün bu zorluklara rağmen değişim hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır. Biz değişmek istemesek bile çevremizdeki dünya değişir; mevsimler, ülkeler, yaşam biçimleri, teknoloji, ekonomiler ve ihtiyaçlarımız dönüşür. Bu nedenle mesele yalnızca değişip değişmemek değil, değişen koşulların içinde kendimize nasıl yeni bir yol açacağımızdır.

Peki başlıktaki sorumuza yeniden gelecek olursak: İnsan değişime ne zaman hazır olur?

Bence değişimi tetikleyen en güçlü nedenlerden biri, geçmişte işe yarayan bir şeyin artık işe yaramadığını fark etmektir. Bunun en görünür örneklerinden biri iş değişiklikleridir. İnsanlar çoğu zaman mevcut işlerinde bir dönem kabul edilebilir olan koşullar artık ihtiyaçlarını karşılamadığında değişimi düşünmeye başlar. Bu; iş tatminsizliği, maddi beklentiler, gelişim ihtiyacı ya da iletişim sorunları olabilir.

Değişimi tetikleyen bir başka nokta ise sorumluluk almaktır. “Şimdi ve şu anda değişen ben olmalıyım” diyebilmek, kişinin kendi etki alanına bakmasıdır. Çünkü başkalarının davranışlarını kontrol edemeyiz; ama kendi seçimlerimizi, tepkilerimizi ve atacağımız adımları değiştirebiliriz. Örneğin sürekli aynı tartışmaların yaşandığı bir ilişkide tarafların yalnızca birbirinin değişmesini beklemesi çoğu zaman döngüyü sürdürür. Değişimin başlayabilmesi için kişinin önce “Ben bu döngüde neyi farklı yapabilirim?” sorusunu kendisine yöneltebilmesi gerekir.

Değişimin bir diğer tetikleyicisi yorulmaktır. İnsan bazen enerjisi bittiğinde de değişim ister. Yani değişime hazır olmak her zaman güçlü hissetmek anlamına gelmez.

Bazen tam tersine, aynı yükü artık taşıyamadığımızı fark ettiğimiz anda yeni bir yol aramaya başlarız.

Hayatta yaşadığımız tekrarlar da bizi değişime hazır hale getirebilir. Her çalıştığı işyerinde mutsuzluk yaşayan ya da ilişkilerinde sürekli benzer sorunlarla karşılaşan birini düşünün. İnsan uzun süre bunun yalnızca şanssızlık olduğunu düşünebilir. Ancak bir gün, “Bu tekrarların benim seçimlerimle, sınırlarımla ya da davranışlarımla bir ilgisi olabilir mi?” diye sormaya başladığında önemli bir eşik aşılır.

Belki de değişimin gerçek başlangıcı, cevabı dışarıda aramayı bırakıp kendimize soru sormaya başladığımız andır.

Bazen de yaşadığımız kayıplar değişimi tetikler. İnsan hayatta elinden gelenin en iyisini yapmaya çalışsa da maddi ya da manevi kayıplar yaşayabilir. Böyle dönemler, bugüne kadar doğru kabul ettiğimiz bazı seçimleri yeniden değerlendirmemize neden olabilir.

Peki bütün bunlar insanın değişime hazır olduğu anlamına gelir mi? Bence yalnızca fark etmek yetmez. Değişime hazır olmak; fark ettiğimiz şeyin sorumluluğunu almak ve küçük de olsa farklı bir adım atmaya razı olmaktır. Çünkü çoğu zaman değişmek için korkumuzun geçmesini, koşulların mükemmel olmasını ya da bütün belirsizliklerin ortadan kalkmasını bekleriz. Oysa hayat bize böyle kusursuz bir başlangıç noktası sunmayabilir.

Belki de insan, korkmadığı zaman değil; korkusuna rağmen eski yerde kalmanın bedelinin değişmenin belirsizliğinden daha ağır geldiğini fark ettiği zaman değişime gerçekten hazır olur.

Ve değişim bazen büyük kararlarla değil, çok daha küçük bir cümleyle başlar:

“Bundan sonra neyi farklı yapabilirim?”

Tuba Atalay Kocabıyık

İşimiz İnsan 🌿